پهلوی به روایت تاریخ شفاهی هاروارد۲

به روایت دکتر هوشنگ نهاوندی 

 (وزیر آبادانی و مسکن، وزیر علوم، رئیس دانشگاه شیراز و رئیس دانشگاه تهران در دوران محمدرضا پهلوی)

 در سال ۱۳۵۱، محمّدرضا شاه پهلوی در نطقی می‌گوید «چرا گروهی از اندیشمندان گرد هم جمع نشوند و به طور منظّم مسائل مملکت را بررسی نکنند و مستقیم گزارش خودشان را با نهایت آزادی و اطمینان به من ندهند و عیب‌ها را بازگو نکنند و من خیلی پذیرا خواهم‌بود.»

 

‏نهاوندی که رئیس وقت دانشگاه تهران بوده دست‌اندرکار می‌شود و گروهی متشکّل از دهها نفر را در چند کمیته، بر اساس این پیشنهاد شاه تشکیل می‌دهد با نام «گروه بررسی مسائل ایران».

 

‏  روزی شاه به نهاوندی می‌گوید «خیلی ما گزارش نارضایتی می‌شنویم. یک گزارش بدون هیچ گونه پرده‌پوشی از علل نارضایتی مردم به ما بدهید. ولی اشخاص مطمئنّی این را تهیه کنند و این درز نکند.»

 

‏در تابستان ۵۳ گزارش آماده می‌شود. خطر یک انقلاب با زمینهٔ مذهبی و پیوستن عوامل چپ افراطی پیش‌بینی می‌شود. 

 

‏فساد، دروغگویی، وعده‌های تهی، فقدان ارتباط با روحانیت، وضع دلخراش تهران، تورّم و پروژه‌های نمایشی از عوامل ایجاد نارضایتی برشمرده‌می‌شوند.

 

‏مبارزه با فساد، برکناری افراد بدنام، نظارت خیلی شدید بر کارهای ساواک، دیالوگ با روحانیت و آزادی بیشتر وسایل ارتباط جمعی به عنوان راهکار ارائه می‌شود. 

 

‏نهاوندی به نوشهر می‌رود و گزارش را به شاه می‌دهد. شاه با دقّت می‌خواند و آن را با هویدا، نخست‌وزیر، در میان می‌گذارد.

 

‏هویدا به شاه می‌گوید «اینها یک عدّه گه‌تلکتوئل هستند که می‌خواهند تعطیلات اعلی‌حضرت را gasher بکنند. بیندازید دور اینها را.» 

 

‏اعلی‌حضرت ته فکرشان دلشان می‌خواست که یک کسی بگوید که اینها بیخود می‌گویند. دیگر به گزارش اشاره نکردند، جز در مکزیک[بعد انقلاب]. می‌گفتند «حق داشتید.»

گردآوری: سیاوش خوشدل